Als het over cultuureducatie gaat, hebben we het vaak over kinderen en jongeren. In juni 2019 hield de Roadtrip Cultuureducatie halt bij de Vlaamse Ouderenraad die liet zien dat ook volwassenen, en in het bijzonder ouderen, enorm veel baat hebben bij cultuureducatie. Ouderenverenigingen kunnen daarbij een belangrijke rol spelen, maar ook andere culturele organisaties en artistieke makers staan voor heel wat kansen en uitdagingen.
In 2040 zal 1 op 3 personen in Vlaanderen 60-plusser zijn. Die groep zal zich ook op het culturele terrein laten zien en zal zich actief willen ontplooien. Heel wat cultuurprofessionals zijn zich hier van bewust, maar weten niet goed hoe ze hier dan precies mee aan de slag moeten. De Vlaamse Ouderenraad bracht de dialoog op gang tussen mensen uit beide sectoren.
Dé oudere bestaat niet
Ouderenorganisaties en het brede culturele veld kunnen elkaar opzoeken en versterken opdat er verbindingen kunnen worden gelegd en er meer participatiekansen voor ouderen kunnen worden gecreëerd. Veerle Quirynen van de Vlaamse Ouderenraad startte de namiddag met enkele weetjes en vaststellingen, namelijk:
- Dé oudere bestaat niet, maar is net een zeer diverse groep van verschillende generaties
- De helft van de ouderen participeert aan een of andere vorm van cultuur
- Cultuureducatie op latere leeftijd heeft nog heel wat positieve effecten op deelnemers
- En cultuureducatie heeft een belangrijk aandeel in het actief ouder worden
Ook werd er even stilgestaan bij de drempels die ouderen ervaren wanner ze aan cultuur willen participeren.
Inspiratie uit Vlaanderen, Brussel én Nederland
Ingrid Smit van het Landelijk Kennisinstituut voor Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) bracht inspiratie mee uit Nederland, waar de afgelopen jaren enorm werd geïnvesteerd in de verbinding tussen ouderen, welzijn en cultuur. Nederland heeft op Europees niveau veel aangevuurd als het daarover gaat.
Maar ook verhalen uit eigen land kwamen aan bod: Jo Bossuyt van ouderenvereniging OKRA hield een vurig pleidooi voor het bottom-up werken met ouderen. Vraag hen zelf wat ze graag willen organiseren, waar ze nood aan hebben of waar hun goesting ligt. Gegarandeerd dat er, met de nodige begeleiding, een initiatief uit ontstaat!
Rudy Blauwbloeme is directeur van FedOS, de Federatie Onafhankelijke Senioren. Naar voorbeeld van Vier Het Leven in Nederland, startten zij sinds kort een versie in ons land. Vrijwilligers nemen samen met 3 ouderen deel aan culturele activiteiten. De ouderen, of gasten, worden thuis opgehaald en na de voorstelling, het museumbezoek, het concert, … worden zij netjes terug thuisgebracht door de vrijwilliger, gastheer of gastvrouw. Na een testfase in enkele steden en gemeenten, zal het initiatief uitgerold worden in Vlaanderen en Brussel.
Afsluiten deden we met een samenwerking tussen het Brussels Ouderenplatform (BOP), de KVS en Trill vzw: de Seniorenslam. Bart Braeckevelt vertelde over het verloop van het proces en de samenwerking met een grote schouwburg. Het groepsgebeuren was daarbij enorm belangrijk en zorgde ervoor dat sommige deelnemers zich écht ontplooien. Marie-Josée Van Nechel en Claudine Dewettinck namen deel aan het slamtraject en waren niet verlegen om een straf stukje slam poetry te brengen op ons inspiratiemoment. Meer weten over de Seniorenslam?
En het beleid?
Als afsluiter vatte Ellen Hanssens van het departement Cultuur, Jeugd en Media de namiddag mooi samen. Ondanks de weinig middelen die Vlaanderen specifiek investeert in de verbinding tussen ouderen en cultuur, zijn er heel wat mooie inspirerende voorbeelden te vinden. In het najaar 2019 zal er een stuurgroep met experten samenkomen die concrete beleidsvoorstellen formuleren om ouderen en cultuur nog dichter bij elkaar te brengen. Met veel vuur zullen die voorstellen bij de nieuwe ministers (in 2019) van Welzijn en Cultuur verdedigd worden.
Kijk over het muurtje
Doorheen de namiddag werd duidelijk dat er veel vragen rijzen, maar ook dat er veel meer samenwerkingen voorhanden zijn dan eerst gedacht. Kijk eens over het muurtje, ga op zoek naar de ouderen(organisaties) in de omgeving van je organisatie en start de dialoog! Ook intergenerationeel werken is een voltreffer. Samen kunnen we een samenleving bevorderen die actief ouder worden voor iedereen mogelijk maakt.
Meer inspiratie?
“Dé oudere bestaat niet”
Wat kunnen we van haar leren over de vergrijzing, de stereotiepe beeldvorming over ouderen en de meerwaarde van intergenerationele praktijken? We lieten An-Sofie Smetcoren aan het woord, die in haar onderzoek focust op zorgzame buurten, participatie en inclusie van ouderen in de samenleving.
Hyperdivers en steeds ouder en armer: lessen uit Brussel
Brussel wordt steeds diverser, armer en ouder. Dat brengt een pak maatschappelijke uitdagingen met zich mee. Hoe speel je daar als cultuureducatieve organisatie op in? Het was dé centrale vraag van de tweede halte van de Roadtrip Cultuureducatie 2023.
Luisteren en werken op maat
Hoe kunnen we ouderen met migratieachtergrond toeleiden naar vrije tijd? Kamal El Morabit uit Borgerhout verklapt ons zijn geheime recept voor een succesvolle werking rond ouderen en vrijetijdsparticipatie.