Tijdens de Roadtrip Cultuureducatie 2020 gaf Maria Acaso (Pedagogias Invisibles) een interactieve workshop over Art Thinking, een cultuureducatieve methode die performing arts en educatie verweeft. Aan de hand van de 4 principes van Art Thinking ontdek je wat de methode inhoudt en tips & tricks om ze zelf - ook online - toe te passen.

Maria Acaso

Maria Acaso is mede-oprichtster van het collectief Pedagogias Invisibles, hoofddocent aan de Complutense Universiteit in Madrid en hoofd Educatie van het Reina Sofia Museum in Madrid. Door middel van allerlei publicaties, workshops en evenementen, waaronder de jaarlijkse Art Thinking school, verbreedt en verdiept zij Art Thinking als een methode die in staat is formele educatie te hervormen en een gedragen kunstbemiddeling tot stand te brengen binnen culturele instellingen.

Wat is Art Thinking?

Art Thinking is een methode ontwikkeld door Luis Camnitzer, een Uruguayaans kunstenaar en denker. Met Art Thinking maakt hij een onderscheid tussen twee elementen in een kunstwerk:

  • de economische waarde van het werk
  • de vrije, niet-verhandelbare betekenis van kunst

Art Thinking richt zich specifiek op het ervaren en waarderen van kunst. De methode is ontwikkeld om expliciet de samenhang tussen kunst en denken aan de oppervlakte te brengen: wat en hoe laten kunstwerken ons denken?

4 basisprincipes van Art Thinking

Art thinking is gestoeld op 4 principes die kunst tot een creatieve dialoog maken:

1. Divergent thinking

Divergent denken is een methode die wordt gebruikt om creatieve ideeën te genereren door zoveel mogelijk oplossingen te onderzoeken. Het gebeurt meestal op een spontane, "niet-lineaire" manier, zodat veel ideeën tegelijkertijd kunnen ontstaan.

Je kan een appel bijvoorbeeld rationeel zien als een groene, eetbare vrucht die wereldwijd gecultiveerd wordt. Als je divergent naar een appel kijkt kan het - in al zijn absurditeit - even goed een onderlegger zijn. Als je eenmaal divergent leert denken, kan je naar de volgende fase, kritisch denken, overgaan.

2. Pleasure / sexy pedagogy

Kennis wordt niet verworven als we er niet naar verlangen. Het plezier dat we verwerven bij het bezoeken van theater, musea of concerten zoeken we zelf op. De behoeftevervulling wordt dus vanuit eigen initiatief voldaan.

Bij kunsteducatie zouden we vanuit datzelfde principe moeten vertrekken: vertrekken vanuit de wil om iets te leren, in plaats van het op te leggen aan iemand. Op die manier wordt educatie veel beter gestimuleerd en zal er meer resultaat geboekt worden.

3. Education as a cultural production

Om aan den levende lijve te ondervinden welke vormen kunst kan aannemen, creëerde Acaso samen met de deelnemers aan het roadtripevent verschillende performances. De deelnemers produceerden samen geheel nieuwe opvoeringen waarbij ze hun eigen lichaam, objecten, en ruimtes moesten inzetten. Hoe de deelnemers hun badkamer voordien enkel zagen als de ruimte voor de was en de plas, leerden ze via Art Thinking dat deze ruimte ook een decor voor een artistiek schouwspel kan zijn. Een workshop, een Zoom-meeting, een winkelstraat,… kunnen allemaal gezien worden als een plek waar je kunst kan produceren. Je hoeft alleen verder te denken dan je rationeel vermogen en in te zetten op Art Thinking.

4. Collaborative projects

Het vierde en laatste principe van Art Thinking is samenwerking. Kunst is participatie, iets dat samen met kunstenaar en publiek tot stand komt. Het is cruciaal om ervoor te zorgen dat mensen zelf kunnen deelnemen aan cultuur en kunst. Artiesten moeten op zoek gaan naar een aspect waarmee iedereen zich kan verbinden zodat kunst een gezamenlijk project wordt.

Hoe kan je de methode toepassen in je eigen werking?

  • Gebruik objecten en producten als metaforen voor wat je wil vertellen. Zo kan je met pak rijst van Uncle Ben's racisme aankaarten.
  • Speel met verrassing: iets wat je brein niet verwacht, ga je uiteindelijk veel beter onthouden.
  • Maak gebruik van personificatie, ofwel het toekennen van menselijke eigenschappen aan voorwerpen.
  • Oppositie: gebruik twee tegengestelde termen om je uitleg te verlevendigen
  • Speel met de positie van het lichaam
  • Humor zorgt voor plezier en dat stimuleert op zijn beurt weer educatie
  • Spelen met kleur, licht, beweging, prikkelt je doelpubliek
  • Ga je online? Post-its met kernwoorden op creëren een visuele afwisseling en houdt de aandacht vast.

Wat neem je mee?


Cultuureducatie is een performance. Het is cruciaal om een andere relatie te creëren tussen kunstenaar en publiek dan de traditionele relatie van ‘kunst-maker’ en ‘kunst-afnemer’. In cultuureducatie moet de focus verschuiven van ‘kennis overdragen’ naar ‘skills aanleren om meer mensen van kunst te laten genieten..’ Het allerbelangrijkste hierbij is de ervaring bij het doelpubliek te stimuleren, Art Thinking in te zetten in plaats van rationeel denken en zo over te gaan naar kritisch denken.

Meer inspiratie?

Verslag kennisevent

Emotienetwerken als methode om immaterieel erfgoed te laten voortbestaan

26 okt. 2020

Hoe voer je gesprekken over erfgoed in de hedendaagse samenleving waarin steeds meer mensen samen leven die elkaar steeds minder kennen? Danielle Kuijten (Imagine IC) legde tijdens de roadtrip cultuureducatie de methode ‘emotienetwerken’ uit.

Meer lezen
Praktijkvoorbeeld

Samen Lezen als verbindende methodiek

27 apr. 2023

Ze kwamen, lazen en leerden. De weldadige effecten van Samen Lezen delen we graag met jullie.

Meer lezen
Verslag kennisevent

Zorg voor erfgoed & zorg voor mensen

22 apr. 2024

Het project ErfGoedVoelen zet cultureel erfgoed in om het welzijn van verschillende doelgroepen te verhogen. De praktijkvideo brengt twee laagdrempelige methodieken in beeld: object handling & object storytelling.

Meer lezen