Geen kind aan de zijlijn: BOA-aanbod toegankelijk voor iedereen

Collega's van publiq kwamen langs bij BOA- inspiratiedagen van Bataljong en verzorgde er een sessie om lokale besturen en organisatoren een denkkader en concrete handvatten mee te geven om drempels te herkennen en weg te werken. De UiT-tools van publiq kunnen daarbij helpen op verschillende fronten.

Vrije tijd is een recht, maar geen evidentie

Elk kind heeft recht op deelname aan vrije tijd. In de praktijk lukt dat lang niet voor iedereen. Armoede, een beperking, een migratieachtergrond, of een lange werkdag van de ouders: het bepaalt nog te vaak of een kind meedoet of niet.

BOA bevindt zich op het kruispunt van opvang, onderwijs en vrije tijd. Dat maakt het uniek. Net daar kan je als lokaal bestuur of organisator een verschil maken voor gezinnen die de weg naar het aanbod moeilijk vinden.

"Moeilijk bereikbare doelgroepen bestaan niet, moeilijk bereikbare organisaties wel." Deze uitspraak vat de verschuiving samen die nodig is. De vraag is niet langer: waarom bereiken we hen niet? Maar wel: wat doen wij (verkeerd) waardoor zij niet tot bij ons komen?

Drempels liggen dus zelden enkel bij de deelnemer. Ze zitten in onze prijs, ons inschrijvingssysteem, onze communicatie, ons taalgebruik en in de ongeschreven regels van een werking.

En drempels stapelen op. Een kind met een beperking, dat opgroeit in een gezin met een laag inkomen, met anderstalige ouders: dat gezin botst op verschillende drempels tegelijk. Wie alleen kijkt naar prijs of vervoer, mist de helft van het verhaal.

Om drempels op te sporen en omlaag te halen, kan je werken met de 9 B's van toegankelijkheid. Geen rapport waarop je perfect moet scoren, maar een checklist om kritisch naar je eigen werking te kijken:

• Bereikbaar: kan iedereen er fysiek én mentaal geraken?
• Beschikbaar: past het moment en de inschrijving bij de doelgroep?
• Bruikbaar: sluit het aanbod aan bij de leefwereld?
• Betaalbaar: wat kost het echt, inclusief de verborgen kosten?
• Bekend: weten gezinnen dat het aanbod bestaat?
• Begrijpbaar: is je communicatie helder en in eenvoudige taal?
• Betrouwbaar: voelen mensen zich veilig en vertrouwd?
• Betreedbaar: is iedereen welkom, ongeacht achtergrond of kledij?
• Begripvol: is er aandacht voor culturele verschillen en zorgnoden?

Pak het lijstje erbij als je vastloopt met een activiteit. Welke B vraagt vandaag het meeste werk?

De UiT-tools van publiq helpen om verschillende b's tegelijk aan te pakken. Een paar concrete voorbeelden:

Bereikbaar en beschikbaar

We breiden de UiT-databank uit met nieuwe informatievelden waarin je bijvoorbeeld een school kan opgeven als vertrekpunt voor een activiteit. Voor ouders is dat een grote zorg minder, want vervoer van school naar de activiteit is geregeld. Tegelijk kan je voor- en naopvanguren toevoegen. Een activiteit van 9 tot 16 uur wordt zo toegankelijk voor kinderen die pas om 17 uur kunnen opgehaald worden.

Begrijpbaar, betrouwbaar, begrip, betreedbaar

Ouders weten graag op voorhand wat hen en hun kind te wachten staat. Zo kunnen ze zich goed voorbereiden en optimaal genieten van de activiteit.

De UiT-databank krijgt daarom een uitgebreide FAQ-functie, waarin organisatoren een antwoord kunnen formuleren op terugkomende vragen zoals "Hoe geraakt mijn kind van op school tot in de sportzaal?".

Betaalbaar

UiTPAS verlaagt de financiële drempel. Voor mensen met recht op kansentarief is er meteen een verlaagde prijs. Voor anderen werken UiTPAS-punten als duwtje in de rug, bijvoorbeeld om te sparen voor een gratis beurt of voor verborgen kosten zoals een vieruurtje, materiaal of vervoer. We onderzoeken hoe UiTPAS ook binnen BOA-context breder inzetbaar wordt.

Bekend

Eén centrale plek voor je BOA-aanbod betekent dat ouders gerichter kunnen zoeken (per school, per leeftijd, met of zonder zorgnood).

Lokale besturen kunnen daarnaast in de toekomst toegang aanvragen tot de rapporteringstools van publiq. Die geven inzicht in bijvoorbeeld de spreiding van het aanbod, effectieve deelname en bereik van kansengroepen via UiTPAS. Zo zie je waar je aanbod gaten vertoont en welke groepen je nog niet bereikt.

Inclusie is geen taak van één organisatie of één medewerker. Het werkt pas als opvang, scholen, vrijetijdsaanbieders, welzijnspartners, brugfiguren en lokale besturen samen optrekken. Hierbij vormen lokale netwerken vrijetijdsparticipatie een ideaal instrument. Binnen zo'n netwerk slaan cultuur-, jeugd- en sportdiensten binnen een lokaal bestuur de handen in elkaar met onder andere het OCMW en verenigingen voor mensen in armoede om structureel drempels naar vrijetijdsparticipatie aan te pakken.

De verschuiving die we nodig hebben: van "ons aanbod openstellen" naar "samen drempels wegwerken". Niemand kan dit alleen oplossen. Kleine ingrepen, gedragen door een lokaal netwerk, hebben vaak meer impact dan een groot project van één partij. Door krachten te bundelen in een netwerk vrijetijdsparticipatie werk je vanuit een breder 'helikopterzicht' aan een geïntegreerd en inclusief vrijetijdsbeleid.

En vergeet niet: maak die oplossingen niet enkel voor of over gezinnen, maar samen mét hen. Wie ruimte maakt voor inspraak, krijgt meer participatie terug.