Data delen vraagt juridische zekerheid

Wie data wil delen, stoot al snel op de vraag: mag dit eigenlijk wel? Op het UiTwisselingsplatform (UWP) willen we daarbij maximaal ontzorgen. Aanbieders en afnemers krijgen een afgewerkt juridisch kader aangereikt, zodat ze hun energie kunnen steken in waar het echt om gaat: betere inzichten en diensten voor een sterkere sector.

Vertrouwen als basisvoorwaarde

Uit onze gesprekken met cultuurhuizen kwam telkens hetzelfde signaal: we willen delen, maar we willen weten waar we aan toe zijn. Wie krijgt toegang? Waarvoor mag die data gebruikt worden? Wat als we het willen stopzetten? Wie draagt de verantwoordelijkheid als er iets misloopt?

Organisaties willen wel data delen, maar willen geen risico’s nemen en verwachten dus heldere antwoorden op die vragen. Innovatie door datadeling begint dus niet bij technische voorwaarden, maar bij een vertrouwensrelatie die juridisch onderbouwd is.

Dat kader zelf uitzoeken en opstellen, is een groot en complex werk voor organisaties en kost geld, tijd en juridische expertise die niet overal voorhanden is. Precies daar wil het platform ontzorgen.

Wat het platform overneemt

Het UiTwisselingsplatform werkt met een gestandaardiseerd pakket afspraken dat het volledige traject dekt: de aansluiting van je organisatie op het platform, de registratie van je medewerkers, het beschikbaar stellen van een dataset, het aanvragen en verlenen van toegang, en het beëindigen van een datadeling.

Die afspraken zijn samen met juridische experten uitgewerkt en afgestemd op de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), de Data Act (DA) en de Europese Data Governance Act (DGA). Ze zijn opgebouwd uit vaste clausules die voor iedereen gelden, aangevuld met een aantal keuzes die de aanbieder zelf maakt.

Als aanbieder behoud je de controle

Je bepaalt zelf onder welke voorwaarden je data gebruikt mag worden. Dat gaat verder dan een vinkje om aan te duiden of de toegang tot je data open of gesloten is.

Je legt vast wie toegang kan krijgen: automatisch na een aanvraag door een organisatie, of pas na je eigen inhoudelijke beoordeling van die aanvraag. Je bepaalt wat een afnemer met de data mag doen, inclusief de vraag of gebruik voor het trainen van AI-systemen is toegestaan. Je legt vast hoe je als bron vermeld wil worden, en voor welke periode de dataset toegankelijk is.

Je houdt ook achteraf de touwtjes in handen dankzij een gestandaardiseerd model van dataovereenkomst. Gebruikt een afnemer je data buiten de afgesproken lijnen, dan kan je de toegang opschorten of intrekken.

Als afnemer weet je vooraf waar je staat

Omgekeerd krijg je als afnemer duidelijkheid voor je begint. Bij elke dataset word je geïnformeerd onder welke algemene en soms specifieke voorwaarden ze beschikbaar is, wat je er (niet)mee mag doen, en of ze (gepseudonimiseerde) persoonsgegevens bevat. In dat laatste geval geldt altijd het verbod om pogingen te ondernemen waarbij personen achter die gegevens opnieuw geïdentificeerd worden.

Bij je aanvraag omschrijf je waarvoor je de data wil gebruiken. Die omschrijving is bindend, en dat is net de kern van het vertrouwen: de aanbieder weet wat er met zijn data gebeurt, en jij weet dat je binnen de lijnen zit. Wil je later iets anders doen met de data, dan stem je dat vooraf af.

publiq staat ernaast, niet ertussen

De overeenkomst over het gebruik van een dataset komt tot stand tussen aanbieder en afnemer. publiq is daar als platformbeheerder geen partij bij. We verwerven geen rechten op de data en we hebben geen bevoorrechte toegang. Wanneer publiq zelf data wil afnemen, doorlopen we exact dezelfde procedure als elke andere organisatie.