Walk the talk - zeker wanneer je een lans breekt voor verbindend werken. Vanuit die gedachte startte ons publiqForum dit jaar met een collectief moment. In de theaterzaal van De Grote Post in Oostende slaagden de publiq-hosts erin alle aanwezigen samen te laten zingen en zo de dag te starten in harmonie. Mooi!
Harmonie is natuurlijk slechts deel van het verhaal - soms mag het gesprek rond inclusie en participatie ook schuren en pijn doen aan de oren. Daarvoor zorgde key note spreker Emeraude Tshidibi Kabeya, voormalig jeugdwerker in Leuven, huidig medewerker bij Kunstenpunt en slam poet. Zij nam de zaal mee in haar persoonlijke emancipatie-verhaal: hoe ze als kleuter met haar ouders uit Congo naar België vluchtte, op welke drempels haar ouders stootten met betrekking tot vrije tijd en hoe zijzelf, met dat duwtje in de rug van officiële en niet-officiële ‘toeleiders’ (van een alerte juf tot een gedreven OCMW-medewerker) haar weg vond in de wereld van vrije tijd. Emeraude: “Ik leerde stem gebruiken, ruimte innemen, een bewuste burger zijn.”
Emeraude benadrukt dat de drempels die haar ouders rond de eeuwwisseling ervaarden vandaag nog niet zijn geslecht. Emeraude: “Wanneer een traject is ontworpen zonder jou in het achterhoofd, blijf je opbotsen tegen de constante twijfel of je wel welkom bent.” De belangrijkste taak van vrijetijdstoeleiders bestaat er dan ook uit vertrouwen op te bouwen en te investeren in verbinding en veerkracht, want “investeren in participatie is investeren in mensen. Wil iemand dat eens op een T-shirt zetten?”
Emeraudes persoonlijke verhaal is niet enkel persoonlijk - het is een verhaal van systemen en structuren. De vragen die ze zichzelf vandaag stelt, nu ze zelf aan de knoppen zit en probeert inclusieve ruimtes vorm te geven, zijn regelrechte oefeningen in democratie: “Wie missen we, is het haalbaar, doen we dit echt, voor wie doen we dit…?” De drempels voor vrijetijdsparticipatie moeten niet enkel verlaagd worden, maar net zo goed omgebouwd “tot steigers en kranen”.
Afsluiten doet Emeraude met een brok slam poetry, waarin ze op een meer poëtische manier nog eens haar boodschap brengt:
Laat ons door de franjes niet ontgaan
waar de missie altijd al voor heeft gestaan
Panelgesprek via deep democracy
Na de key note gingen Ellen Van den Berghe (algemeen directeur publiq), Annelies Storms (directeur Vrije Tijd van de Stad Oostende) en Emeraude zelf in gesprek onder moderatie van An Van den Bergh, geflankeerd door een representatieve klankbordgroep van vrijetijdswerkers (uit sport, cultuur, lokale besturen, jeugdwerk, …) op het podium.
Om het gesprek vorm te geven werd gekozen voor de methodiek van deep democracy: alle sprekers werden uitgenodigd om een aantal stellingen eerst te verdedigen, vervolgens te bekampen met tegenargumenten. Daarna werd ook aan de zaal gevraagd positie in te nemen.
Hieronder lichten we twee keer twee stellingen uit en we geven ook de argumenten mee die door de sprekers werden verdedigd.
Stelling 1
A. Het verhaal van Emeraude Kabeya is uitzonderlijk: er is nog veel werk aan de winkel om tot een inclusieve vrijetijdssector te komen, want:
er zijn nog veel meer en structurele uitsluitingsmechanismen (armoede, digitalisering, huisvesting, …) die misschien meer prioritair zijn dan vrije tijd
we bereiken nog steeds veel mensen niet
het aantal mensen dat een beroep doet op UiTPAS stijgt - de nood wordt groter
de doorstroom van profielen zoals dat van Emeraude naar leidinggevende functies binnen vrijetijdsorganisaties gebeurt zelden, de instroom is te dun
Is ons aanbod aan vrije tijd wel op maat van verschillende groepen nieuwkomers? Niet alle aspecten van het reguliere vrijetijdsaanbod spreken iedereen aan
B. Het verhaal van Emeraude Kabeya bewijst dat we goed bezig zijn in het vormgeven van een inclusieve vrijetijdssector te komen, want
er ligt vandaag op verschillende beleidsniveaus een focus op vrijetijdsinclusie, het discours is veranderd, we zijn niet meer in de fase van overtuiging.
UiTPAS werkt en groeit, BOA (het decreet rond cultuur in de buitenschoolse opvang, red.) wordt uitgerold, er wordt structureel gewerkt op participatie.
vandaag worden doelgroepen concreet betrokken bij initiatieven, via de rol van brug- en sleutelfiguren die vragen wat er nodig is om te participeren.
Stelling 2
A. Wie heeft mandaat, tijd en middelen? Toeleiding van kinderen en jongeren naar vrije tijd is de taak van vrijetijdsaanbieders, want:
zij zijn met meer, ze zijn zichtbaarder dan mensen die in eerstelijnsorganisaties werken.
zij kennen het vrijetijdsaanbod het best en weten wie er in de stad woont, als ze relevant willen blijven moeten ze inclusief zijn.
zij staan voor een persoonlijke aanpak, dat creëert vertrouwen.
B. Toeleiding van kinderen en jongeren naar vrije tijd is de taak van eerstelijnsorganisaties (scholen, welzijnsorganisaties, sociale organisaties, …), want:
zij hebben de band met de doelgroep al
De klankbordgroep komt nu actief tussen. Er wordt door enkele vertegenwoordigers van de sector sterk gepleit voor een optie C: toeleiding is de taak van iedereen, ook van andere ouders, van de hele samenleving. Het is en-en. Met deze kordate toevoeging wordt het openingsgedeelte van het publiqForum sterk én participatief afgerond - en is de toon van de dag gezet.
Dit was het publiqForum 2025
Op 2 december 2025 waren bijna 300 collega’s aanwezig op het publiqForum in Oostende! Het was een dag bomvol inspiratie, uitwisseling en boeiende praktijkverhalen.
“Onderwijs gaat niet om wie je bent, maar om wie je kan worden”
Wie bij ‘schools’ leren denkt aan kennis reproduceren heeft het verkeerd voor. Deze vorm van leren beoogt juist het omgekeerde, zoals Jan Masschelein en Maarten Simons (KU Leuven) helder kwamen toelichten op het publiqForum. Ontdek hun visie hier.