De samenleving bruist van talent. Maar heel wat mensen ervaren drempels waardoor aansluiten op werk, vrijetijdsactiviteiten en de samenleving niet evident is.
De inclusiemakelaars van Oranje vzw werken samen met ondernemingen, overheden, organisaties en verenigingen om bewustwording te creëren rond de aanwezige drempels en ze actief en duurzaam te verlagen. Op die manier garanderen ze groeikansen voor iedereen.
Tijdens het startmoment van Schatten van Vlieg 2026 deelden de Inclusiemakelaars van Oranje vzw concrete inzichten en praktische tips om je schattenjacht toegankelijker te maken.
Van diversiteit naar gelijkwaardigheid
Toegankelijk werken betekent streven naar een gelijkwaardige beleving: niet iedereen hetzelfde geven, maar iedereen geven wat nodig is om tot een vergelijkbare ervaring te komen.
Een toegankelijke schattenjacht houdt rekening met verschillende lagen:
Diversiteit: wie is er aanwezig?
Inclusie: voelen bezoekers zich welkom en betrokken?
Gelijkheid: krijgt iedereen hetzelfde?
Vermogen (equity): krijgt iedereen wat nodig is?
Gelijkwaardigheid: wordt iedereen als even waardevol gezien?
Hoe hangen de begrippen samen?
Gelijkheid: iedereen krijgt één kist
Vermogen: iedereen krijgt een kist op maat
Gelijkwaardigheid: hun aanwezigheid wordt even belangrijk gevonden
Inclusie: ze mogen allemaal op het veld meedoen
Toegankelijkheid gaat dus niet alleen over praktische aanpassingen, maar ook over houding en organisatie.
De belangrijkste drempel: onvoorspelbaarheid
Voor veel kinderen (en ouders) zorgt onzekerheid voor stress:
Hoe ziet de plek eruit?
Welke weg moet ik volgen?
Waar kan ik wat vinden?
Welke faciliteiten zijn aanwezig/afwezig?
Wat wordt van mij verwacht?
Hoe lang duurt he?
Hoe toegankelijk is de plek?
Voorspelbaarheid verlaagt drempels. Een eenvoudige en effectieve tool is het visuele verhaal: een korte uitleg met foto’s of pictogrammen die stap voor stap toont wat bezoekers kunnen verwachten.
Wat neem je op in een visueel verhaal?
Aankomen (foto van de ingang)
Startpunt van de schattenjacht
Hoe werkt het? (stappenplan in beelden)
Regels (positief en eenvoudig geformuleerd)
Hulp vragen (toon een medewerker)
Afronding en vertrek
Gebruik herkenbare, rustige beelden en korte zinnen. Maak het vooraf beschikbaar via je website en ter plaatse.
Inspiratie uit de praktijk
Verschillende culturele instellingen zorgen al voor voorspelbaarheid via visuele ondersteuning:
Bibliotheek Permeke werkt met beeldmateriaal om bezoekers voor te bereiden op hun bezoek.
Musea Brugge ontwikkelde onder meer toegankelijke bezoekersinformatie voor locaties zoals het Gruuthusemuseum.
De Krook biedt duidelijke structuur en informatie om drempels te verlagen.
Deze voorbeelden tonen dat toegankelijkheid geen apart project hoeft te zijn, maar een geïntegreerde manier van werken.
Stappenplan: hoe maak je jouw schattenjacht toegankelijk?
1. Voorbereiding vooraf
Voorzie een visueel verhaal op je website.
- Vermeld duidelijk: duur, moeilijkheidsgraad, toegankelijkheid van het gebouw, en sanitaire voorzieningen
2. Heldere structuur
Zorg voor duidelijke bewegwijzering.
Werk met genummerde stappen en gebruik herkenbare pictogrammen.
3. Verschillende instapniveaus
Voorzie eenvoudige en uitdagendere opdrachten.
Werk met keuzeopdrachten en vermijd lange stukken tekst.
4. Sensorische aandacht
Maak het mogelijk om even te pauzeren en duidt rustplaatsen aan.
5. Hulp zichtbaar maken
Zorg dat medewerkers herkenbaar zijn en benoem expliciet dat hulp vragen oké is.
Brief medewerkers over inclusief en warm onthaal.
6. Werk samen met ervaringsdeskundigen
- De slogan “Nothing about us without us” is hierbij essentieel. Betrek mensen met een beperking of andere ondersteuningsnoden bij het ontwikkelen en testen van je schattenjacht. Hun feedback maakt het verschil tussen goedbedoeld en echt toegankelijk.
Conclusie
Toegankelijkheid is geen extraatje voor een kleine groep, het is een investering in een sterke en duurzame publiekswerking. Door in te zetten op voorspelbaarheid en visuele ondersteuning verlaag je drempels en verminder je misverstanden maar vergroot je zelfstandigheid. Zo versterk je niet alleen je inclusieve werking, maar verhoog je ook de tevredenheid van álle bezoekers. Wat doen jullie om gelijkwaardigheid na te streven? Heeft jouw organisatie een toegankelijkheidspagina op de website? Of is er een visueel verhaal beschikbaar? Deel jullie good practice met ons!
Toolkit: Schatten van Vlieg voor families nieuw in België
Voor veel mensen die nieuw zijn in België is het moeilijk om toegang te vinden tot het vrijetijdsleven. Naar een inclusief aanbod en een inclusieve communicatie van je schattenzoektocht.
Terugblik naar Schatten van Vlieg 2025
Ook deze zomer was Schatten van Vlieg een groot succes. Heel wat families beleefden een zorgeloze tocht en ontdekten nieuwe culturele plekjes dicht bij huis, of net ietsje verder. Wat vonden de organisatoren en deelnemers van Schatten van Vlieg?
Schatten van Vlieg voor families nieuw in België: 'Al doende leren'
Hoe bereik je als vrijetijdslocatie families in een nieuwkomersituatie? ‘t Grom nam deel aan een proeftraject 'Schatten van Vlieg voor Nieuwkomers' begeleid door PIN vzw en publiq.