Maria Acaso

Maria Acaso is mede-oprichtster van het collectief Pedagogias Invisibles, hoofddocent aan de Complutense Universiteit in Madrid en hoofd Educatie van het Reina Sofia Museum in Madrid. Door middel van allerlei publicaties, workshops en evenementen, waaronder de jaarlijkse Art Thinking school, verbreedt en verdiept zij Art Thinking als een methode die in staat is formele educatie te hervormen en een gedragen kunstbemiddeling tot stand te brengen binnen culturele instellingen.

Wat is Art Thinking?

Art Thinking is een methode ontwikkeld door Luis Camnitzer, een Uruguayaans kunstenaar en denker. Met Art Thinking maakt hij een onderscheid tussen twee elementen in een kunstwerk: de economische waarde van het werk enerzijds en de vrije, niet-verhandelbare betekenis van kunst, anderzijds. Art Thinking richt zich specifiek op het ervaren en waarderen van kunst. De methode is ontwikkeld om expliciet de samenhang tussen kunst en denken aan de oppervlakte te brengen: wat en hoe laten kunstwerken ons denken?

De 4 basisprincipes van Art Thinking

Art thinking is gestoeld op 4 principes die kunst tot een creatieve dialoog maken:

1. Divergent thinking

Divergent denken is een methode die wordt gebruikt om creatieve ideeën te genereren door zoveel mogelijk oplossingen te onderzoeken. Het gebeurt meestal op een spontane, "niet-lineaire" manier, zodat veel ideeën tegelijkertijd kunnen ontstaan. Je kan een appel bijvoorbeeld rationeel zien als een groene, eetbare vrucht die wereldwijd gecultiveerd wordt. Als je divergent naar een appel kijkt kan het - in al zijn absurditeit - even goed een onderlegger zijn. Als je eenmaal divergent leert denken, is kan je naar de volgende fase, kritisch denken, overgaan.

2. Pleasure / sexy pedagogy

Kennis wordt niet verworven als we er niet naar verlangen. Het plezier dat we verwerven bij het bezoeken van theater, musea of concerten zoeken we zelf op. De behoeftevervulling wordt dus vanuit eigen initiatief voldaan. Bij kunsteducatie zouden we vanuit datzelfde principe moeten vertrekken: vertrekken vanuit de wil om iets te leren, in plaats van het op te leggen aan iemand. Op die manier wordt educatie veel beter gestimuleerd en zal er meer resultaat geboekt worden.

3. Education as a cultural production

Om aan den levende lijve te ondervinden welke vormen kunst kan aannemen, creëerde Acaso samen met de deelnemers aan het roadtripevent verschillende performances. De deelnemers produceerden samen geheel nieuwe opvoeringen waarbij ze hun eigen lichaam, objecten, en ruimtes moesten inzetten. Hoe de deelnemers hun badkamer voordien enkel zagen als de ruimte voor de was en de plas, leerden ze via Art Thinking dat deze ruimte ook een decor voor een artistiek schouwspel kan zijn. Een workshop, een Zoom-meeting, een winkelstraat,… kunnen allemaal gezien worden als een plek waar je kunst kan produceren. Je hoeft alleen verder te denken dan je rationeel vermogen en in te zetten op Art Thinking.

4. Collaborative projects

Het vierde en laatste principe van Art Thinking is samenwerking. Kunst is participatie, iets dat samen met kunstenaar en publiek tot stand komt. Ervoor zorgen dat mensen zelf kunnen deelnemen aan cultuur en kunst is cruciaal. Artiesten moeten op zoek gaan naar een aspect waarmee iedereen zich kan verbinden zodat kunst een gezamenlijk project wordt.

Hoe kan je zelf de art thinking-methode toepassen in jouw cultuureducatieve aanpak?

  • Gebruik objecten en producten als metaforen voor wat je wil vertellen. Zo kan je met pak rijst van Uncle Ben's racisme aankaarten.
  • Speel met verrassing: iets wat je brein niet verwacht, ga je uiteindelijk veel beter onthouden.
  • Maak gebruik van personificatie, ofwel het toekennen van menselijke eigenschappen aan voorwerpen.
  • Oppositie: gebruik twee tegengestelde termen om je uitleg te verlevendigen
  • Speel met de positie van het lichaam
  • Humor zorgt voor plezier en dat stimuleert op zijn beurt weer educatie
  • Spelen met kleur, licht, beweging, prikkelt je doelpubliek
  • Ga je online? Post-its met kernwoorden op creëren een visuele afwisseling en houdt de aandacht vast.

Wat neem je mee?


Cultuureducatie is een performance. Het is cruciaal om een andere relatie te creëren tussen kunstenaar en publiek dan de traditionele relatie van ‘kunst-maker’ en ‘kunst-afnemer’. In cultuureducatie moet de focus verschuiven van ‘kennis overdragen’ naar ‘skills aanleren om meer mensen van kunst te laten genieten..’ Het allerbelangrijkste hierbij is de ervaring bij het doelpubliek te stimuleren, Art Thinking in te zetten in plaats van rationeel denken en zo over te gaan naar kritisch denken.


sfeerbeeld verslag ronde tafel cultuureducatie online
Verslag kennisevent

Cultuureducatie en online aanbod

28 jul. 2020

De digitalisering van het fysieke cultuureducatieve aanbod werpt heel wat vragen op. Wat is kwalitatief online aanbod? Hoe kan je interactie creëren in een digitale workshop? publiq organiseerde een ronde tafel rond het thema. De bevindingen van de deelnemers lees je hier.

Meer lezen
WISPER - online presentatiedag
Praktijkvoorbeeld

Online kunsteducatie: 8 tips uit het praktijkverhaal van WISPER

16 nov. 2020

Kunsteducatief aanbod op een kwalitatieve manier online overbrengen, hoe doe je dat? Ontdek hoe WISPER dit aanpakte en welke tips ze voor jou hebben.

Meer lezen